حلقههای نمادین سیاره زحل در این آخر هفته از دید ما روی زمین تقریباً “ناپدید” میشوند، زیرا برای اولینبار از سال ۲۰۰۹، زمین در راستای لبهی حلقههای زحل قرار میگیرد.
این پدیده که به آن “عبور از صفحه حلقه” (Ring Plane Crossing) گفته میشود، هر ۱۳ تا ۱۵ سال یکبار رخ میدهد. زمانی که حلقههای زحل دقیقاً با خط دید ما از زمین همراستا شوند، آنها تقریباً نامرئی به نظر میرسند.
🔭 این عبور در روز یکشنبه، ۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۴ ظهر به وقت شرقی (۱۶:۰۴ به وقت گرینویچ) اتفاق میافتد، زمانی که زمین از صفحهی حلقههای زحل عبور میکند.
📍 چرا نمیتوان این پدیده را بهراحتی دید؟
متأسفانه، این عبور از دید بیشتر ساکنان نیمکره شمالی زمین خارج است، چون زحل نزدیک به خورشیدِ پیش از طلوع قرار دارد و خیلی پایینتر از مسیر خورشید (دایرهالبروج) دیده میشود.
اما ساکنان عرضهای جنوبی زمین (مثل استرالیا یا آمریکای جنوبی) شانس بهتری برای دیدن زحل بدون حلقه دارند، البته باید با روشنایی سپیدهدم در افق شرقی رقابت کنند!
🪐 چرا این اتفاق میافتد؟
زحل هر ۲۹.۴ سال زمینی یکبار به دور خورشید میچرخد.
از آنجا که محور چرخش زحل با زاویه ۲۷ درجه نسبت به مدارش کج است، نحوه دید ما از حلقهها از زمین مدام تغییر میکند:
•گاهی حلقهها از بالا دیده میشوند و پهن به نظر میرسند
•گاهی از پایین دیده میشوند
•و گاهی دقیقاً از لبهشان دیده میشوند (مثل الآن) که باعث میشود خیلی نازک یا نامرئی بهنظر برسند
🧊 حلقههای زحل از چی ساخته شدن؟
حلقههای زحل عمدتاً از یخ آب تشکیل شدهاند، همراه با ذرات کوچکی از سنگ و غبار.
دانشمندان معتقدند این حلقهها ممکن است بقایای دنبالهدارها، سیارکها یا قمرهایی باشند که توسط گرانش شدید زحل از هم پاشیدهاند.
•قطر حلقهها حدود ۲۷۳٬۶۰۰ کیلومتر است
•اما ضخامت آنها فقط حدود ۱۰ متر!
به همین خاطر وقتی از لبه دیده میشن، تقریباً ناپدید میشن چون نور کمی بازتاب میدن.
📅 چه زمانی دوباره حلقهها بهتر دیده میشوند؟
زحل طی هفت سال گذشته بهتدریج به وضعیت لبهنما نزدیک میشد. اما خبر خوب اینه که:
•این وضعیت موقتیه و طی چند ساعت دوباره حلقهها کمکم قابل دیدن میشن
•تا چند ماه آینده، زاویه دید ما بهتر میشه
•و در سال ۲۰۳۲، زحل به حالت حداکثر انحراف میرسه و حلقهها در بهترین وضعیت دید از زمین قرار میگیرند
🌅 چطور هنوز میتونیم زحل رو ببینیم؟
حتی اگر حلقهها دیده نشن، میتونی خود سیاره زحل رو درست قبل از طلوع آفتاب در افق شرقی بهعنوان یک نور زرد کمرنگ و درخشان ببینی.
📌 بهترین زمان برای دیدن زحل در سال جاری، روز ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۵ خواهد بود، در زمان مقابله (Opposition) — یعنی زمانی که زمین دقیقاً بین زحل و خورشید قرار میگیره.
در آن زمان، زحل درخشانترین وضعیت خود را در آسمان شب خواهد داشت.