تردیدها درباره نشانه‌های حیات در سیاره فراخورشیدی K2-18b در حال افزایش است: «این نمونه‌ای از عملکرد واقعی علم است»

در هفته‌های اخیر، تیمی به رهبری دانشگاه کمبریج اعلام کرد که قوی‌ترین شواهد تاکنون برای وجود حیات فرازمینی را یافته‌اند. ادعای آن‌ها بر پایه‌ی شناسایی گازهای گوگردی در جو سیاره K2-18b بود؛ گازهایی که در زمین به‌طور معمول از فرایندهای زیستی ناشی می‌شوند.

اما تحلیل مستقل جدید، اعتبار این ادعا را زیر سؤال برده است.

جیک تیلور از دانشگاه آکسفورد، با استفاده از یک آزمون آماری پایه و بدون فرض قبلی درباره نوع گاز، داده‌ها را بررسی کرد. بر خلاف انتظار برای مشاهده نشانه‌های مشخص از حضور گازها، نتایج تحلیل او بیشتر شبیه یک خط صاف بود، نه سیگنال مشخص. نتیجه‌گیری این بود که داده‌ها نویزی هستند یا سیگنال بسیار ضعیف است.

ادی شویترمن، استاد زیست‌شناسی فضایی در دانشگاه کالیفرنیا ریورساید (که در این تحقیق نقشی نداشته)، گفته: این دقیقاً همان چیزی‌ست که باید در فرآیند علمی رخ دهد. تحلیل‌های مستقل و چندجانبه از داده‌ها ضروری است.

در سال ۲۰۲۳، تیم نیکو مدهوسودان از کمبریج اعلام کرد که موفق به شناسایی گاز DMS در جو سیاره K2-18b شده‌اند. این گاز روی زمین تقریباً به‌طور انحصاری توسط جلبک‌های دریایی تولید می‌شود و به‌عنوان نشانه‌ی زیستی مطرح شده است. این کشف با داده‌های تلسکوپ جیمز وب انجام شد.

در ۱۷ آوریل ۲۰۲۵، همان تیم با استفاده از ابزار دیگری از تلسکوپ، اعلام کرد شواهد جدید و قوی‌تری از وجود این مولکول یافته‌اند. اما نتایج توسط تحلیل‌های مستقل تأیید نشده است.

در داده‌های این تیم، میزان اطمینان آماری فقط سه سیگما بود (احتمال خطا حدود ۰.۳ درصد) که برای ادعای علمی معتبر، بسیار پایین است. استاندارد علمی برای کشف واقعی، پنج سیگماست (احتمال خطا حدود ۰.۰۰۰۰۳ درصد). علاوه بر این، گازهایی که معمولاً همراه DMS دیده می‌شوند مانند اتان در داده‌ها غایب بودند، و برخی معتقدند مدل آماری تیم اصلی ممکن است باعث بزرگ‌نمایی سیگنال شده باشد.

مدهوسودان اما این انتقادات را رد کرده و گفته مدل‌های تحلیلگر منتقد بسیار ساده هستند و توانایی درک رفتار پیچیده جو در داده‌های جیمز وب را ندارند. او در پاسخ به NPR گفت: «هیچ چیز در این مقاله نگران‌کننده یا مرتبط با نتایج ما نیست. تنها کمی تعجب‌آور است که سطح علمی برای نقد این‌قدر پایین باشد.»

با این حال، پرسش بنیادی‌تر هنوز پابرجاست: آیا K2-18b اساساً قابلیت میزبانی از حیات را دارد؟ برخی تحقیقات جدید معتقدند این سیاره ممکن است بیش از حد به ستاره‌اش نزدیک باشد و در واقع در منطقه قابل سکونت قرار نگیرد. همچنین در سال ۲۰۲۴، گاز DMS در یک دنباله‌دار سرد و غیرقابل‌سکونت هم کشف شده که نشان می‌دهد این گاز می‌تواند از طریق فرآیندهای شیمیایی ناشناخته و غیرزیستی نیز شکل بگیرد.

میشائلا موسیلوا، زیست‌شناس فضایی (که در هیچ‌کدام از مطالعات دخیل نبوده) گفته است: «داده‌های موجود فعلاً شرایط استاندارد برای اثبات کشف را ندارند. یعنی نه شواهد مستقل، نه اطمینان آماری کافی، و نه رد فرضیات غیرزیستی.»

نتیجه فعلی این است که سیگنال ممکن است وجود نداشته باشد یا آن‌قدر ضعیف باشد که با ابزار فعلی قابل شناسایی نباشد. به‌هرحال، بررسی‌های بیشتر و مستقل لازم است.

شویترمن نتیجه‌گیری کرده: اگر نتیجه‌ی این جنجال‌ها باعث شود که عموم مردم نسبت به ادعاهای کشف حیات محتاط‌تر شوند، این اتفاق خوبی‌ست.