کاوشگر Perseverance ناسا وارد منطقهای جدید روی مریخ شده که ممکن است برخی از قدیمیترین و جالبترین سنگهای این سیاره را در خود داشته باشد.
پرزروِرنس در فوریه ۲۰۲۱ در دهانه ۴۵ کیلومتری Jezero فرود آمد تا بهدنبال نشانههایی از حیات گذشته مریخ بگردد و نمونههایی را برای بازگرداندن به زمین جمعآوری کند.
اکنون، پس از گذشت بیش از ۴ سال، این کاوشگر به منطقهای تازه به نام Krokodillen رسیده؛ فلاتی با صخرههای سنگی که بهنام یک رشتهکوه در جزیرهای در نروژ نامگذاری شده. (Krokodillen در زبان نروژی بهمعنای “کروکودیل” است.)
این منطقه حدود ۳۰ هکتار وسعت دارد و مرزی میان سنگهای قدیمیتر حاشیه دهانه جِزرو و دشتهای آنسوی آن محسوب میشود. پژوهشهای پیشین نشان داده که در این ناحیه مواد معدنی رس وجود دارد، که معمولاً در حضور آب مایع شکل میگیرند.
اگر پرزروِرنس موفق به یافتن این مواد معدنی در سراسر کروکودیل شود، میتواند نشانهای از قابلیت زیستپذیری این منطقه در گذشتههای دور باشد.
کن فَارلی، معاون علمی پروژه، میگوید:
«سنگهای کروکودیل پیش از شکلگیری دهانه جِزرو و در دوران زمینشناسی آغازین مریخ، یعنی دوره نوآکین، تشکیل شدهاند. اینها از قدیمیترین سنگهای مریخ هستند.»
او اضافه میکند:
«اگر در این منطقه نشانهای از زیست پیدا کنیم، احتمالاً مربوط به دورهای بسیار قدیمیتر از نمونههای سال گذشته در منطقه Cheyava Falls خواهد بود.»
پرزروِرنس در سال ۲۰۲۴ در منطقه Cheyava Falls نشانههای شیمیایی و ساختارهایی را یافت که با فعالیتهای زیستی میکروبی سازگار بودند، اما این ساختارها میتوانند در اثر فرآیندهای زمینشناسی هم ایجاد شده باشند؛ پس هنوز شواهد قاطع برای وجود حیات نیستند.
به همین دلیل است که پرزروِرنس مشغول جمعآوری نمونههایی برای ارسال به زمین است؛ چراکه تجهیزات علمی روی کاوشگر برای تایید قطعی حیات کافی نیست.
اما برنامه بازگشت این نمونهها با مشکل روبهرو است: بودجه پیشنهادی دولت ترامپ در سال ۲۰۲۶ قصد دارد این مأموریت را لغو کند. کارشناسان میگویند این تصمیم یک «عقبگرد بزرگ» در علم مریخ است.
در همین حال، تیم پروژه اکنون استراتژی جدیدی برای نمونهبرداری در پیش گرفته: برخی از نمونههای جدید بهطور موقت در لولهها بسته نمیشوند تا در صورت یافتن نمونههای هیجانانگیزتر، امکان تخلیه و تعویض آنها وجود داشته باشد.
از ۴۳ لولهی همراه کاوشگر، ۳۸ عدد برای نمونهبرداری است و تاکنون همه بهجز ۷ لوله پر شدهاند.
کتی استک مورگان، دانشمند ارشد موقت پروژه، میگوید:
«هر لولهی پرشده داستان خاص خود را دارد. این استراتژی جدید به ما امکان حداکثر انعطافپذیری در ادامه مسیر میدهد.»
کاوشگر پرزروِرنس همچنان به کاوش خود در سطح مریخ ادامه میدهد — با امیدی تازه برای یافتن رازهای حیات باستانی در میان قدیمیترین سنگهای سیاره سرخ.